Lyhyöt Pitkät a sana o oksu u uni uu puu ä älä ö öntästyö y kyly yy pyy i kivi ii pii e kezä
ua muamo iä piä uo suo yö yö ie kieli ai maido oi koiru ui kuivu ei leiby äi päivy öi kägöi yi yksityine au raudu ou sanou eu leugu iu kiuru äy täyzi öy löyly ey keyhy iy liygiläine
Yksikön 3. persounas uau: katkata - katkuau iäy: hypätä - hyppiäy uou: tukuta - tukkuou yöy: lyvvä - lyöy ieu: katketa - katkieu iey: revitä - rebiey
Lyhyöt Pitkät b buabo bb babbi č čondžoi čč meččy d died’oi dd diddi dž mandžoi f fatieru g gost’u h hebo j joukko k koivu kk hukku l laukku ll villu m muamo mm lammas n nenä nn kannan p piha pp leppy r regyt rr Mirri s sana ss pussi š šokku šš šušši z zirkalo ž žiivattu t talvi tt tuatto v vuozi vv uvvet
Aa "a" Bb "bee" Čč "čee" Dd "dee" Dždž "džee" Ee "ee" Ff "ef" Gg "gee" Hh "hoo" Ii "ii" Jj "jii" Kk "koo" Ll "el" Mm "em" Nn "en" Oo "oo" Pp "pee" Rr "er" Ss "es" Šš "šee" Zz "zee" Žž "žee" Tt "tee" Uu "uu" Vv "vee" Yy "yy" Ää "ää" Öö "öö"
Kenbo sinä olet? Minä olen (nimi) __________
Ka-la kuu-zi jal-gu ky-lä suo-lu kie-li tuat-to meč-čy lauk-ku
Tuttavundu Kenbo sinä olet? Minä olen Tan’a Mihailova. Kusbo sinä elät? Minä elän Petroskois. Äijygo igiä on sinule? Minule on kaheksatostu vuottu. Oletgo sinä karjalaine? Minä olen karjalaine. Pagizetgo sinä karjalakse? Minä pagizen karjalakse da ven’akse. Kus sinä opastut? Minä opastun kul'tuuruopistos.
1. Kenbo sinä olet? Minä olen Kondroin Miikul.
2. Kusbo sinä elät? Minä elän Petroskois.
3. Pagizetgo sinä karjalakse? Pagizen hyvin
Vähäzen pagizen.
Ylen pahoi.
En pagize,ga ellendän.
En pagize,engo ellendä.
3. Mittumua rahvahalližuttu sinä olet?
Minä olen karjalaine.
Minä olen ven’alaine.
Minä olen vepsäläine.
Minä ole suomelaine.
4. Min igähine sinä olet? Minul on 17 (seiččietostu) vuottu.
Minul on 19 (yheksätostu) vuottu.
5. Sinä opastut vai ruatgo? Minä opastun.
Minä ruan.
Minä opastun opistos.
Minä ruan poštal.
6. Kedä on teijän perehes? Meijän pereh on suuri (pieni).
Perehes on viizi (kolme) hengie:
(tuatto, muamo, buabo, died’oi, velli, veikoi,
sizär, čidži (vahnembi, nuorembi) da minä).
7. Mittuine ammatti on sinun vahnembil?
Tuatto on lehtimies, ruadau «Oma mua» lehtes,
muamo on ven’an kielen opastai, ruadau školas.
Terveh, tuttavummo lähembi, minä olen Il’l’azen In’a. Minä olen Marpazen Iivan. Oletgo sinä karjalaine? Ga, tiettäväine, karjalaksehäi pagizen. Mugai minä smietin. Karjalaine karjalastu tundou loittonssah. Kusbopäi sinä olet? Minä olen roinnuhes Rajakonnus. Nygöi elän Petroskois jo kymmene vuottu. A sinä kugalainebo olet? Minä olen mägiläine. Suuresmäis olen roinnuhes dai kazvanuh, nygöigi elän sie. Mäis Rajakonnussah on kaikkiedah 12 kilometrii, myöhäi olemmo lähi kylii. Tunnen, tunnen «maidopuzuh ambujii». Dai minägi en unohtannuh konnun «sangeipiälöi».
Terveh! Terveh teile! Terveh taloih! Vastata: Terveh! Tule terveh! Jiä tervehekse. Mene jumalanke. Jiägiä tervehekse. Mengiä jumalanke. Kuulemizih! Kuulemizih! (telefonas) Nägemizih. Sano tervehytty. Ole hyvä (sano, anna, auta). Passibo! Tervehekse! Ei mil. Andiekse Hyviä uuttu vuottu! Lykkyy, ozua, tervehytty, pitkiä igiä!
Olen Kost’a. Olen kymmene vuodine. Minä elän Ven’al Karjalas Petroskois, Kiirovanpihal. Olen ven’alaine. Pagizen ven’akse. kolas opastun karjalan kieldy. Suvaičen kižata jalgumiäččyh da jiäkur’oih.
Olen Aino. Olen kaksitostu vuodine. Minä elän Suomes Jovensuus. Olen suomelaine. Minä pagizen suomekse da karjalakse. Minä suvaičen luistella da pajattua.
Olen Oleg Petrovič. Igiä minul on viizikymmen vuottu. Elän Anukses. Ruan školas matemuatiekan opastajannu. Olen karjalaine. Suvaičen kalastua.
Olen Marija Sergejevna. Olen seiččiekymmen vuodine. Elän Žilčois. Olen karjalane. Nygöi ole eläkkehel, enne ruavoin lapsienkazavattajannu. Minä suvaičen pastua piiruadu da niegluo.
ELIÄ (Elä-) SANUO (SANO-)
yks.1. -n minä elän minä sanon
yks.2. -t sinä elät sinä sanot
yks.3. -u, -y häi eläy häi sanou
mon.1. -mmo, -mmö myö elämmö myö sanommo
mon.2. -tto, -ttö työ elättö työ sanotto
mon.3. -h hyö eletäh hyö sanotah
ISTUO SEIZUO minä ............... minä ................. sinä ............... sinä ................. häi ................ häi .................. myö ................ myö .................. työ ................ työ .................. hyö ................ hyö ..................
SANUO (SANO-) ISTUO (ISTU-) minä en sano minä en ......... sinä et sano sinä et ......... häi ei sano häi ei .......... myö emmo sano myö emmo ........ työ etto sano työ etto ........ hyö ei sanota hyö ei ..........
Minä pagizen karjalakse. Pagizetgo sinä karjalakse? Minä elän Karjalas. Elätgo sinä karjalas? Pagizetgo sinä hyvin karjalakse? Pagizen. En pagize. Maltatgo sinä uidua? Maltan. En malta. Elätgo sinä Ven’al? Elän. En elä. Ongo sinul sizär? On. Ei ole. Suvaičetgo sinä lugie? Suvaičen. En suvaiče.Ozuta: Juosta, nagrua, pajattua, hiihtiä, soittua, muata, seizuo, istuo, lekuttua, istuttua, sevätä, ukata, itkie, niegluo, eččie, kazvua, luistella, kiittiä, elostua, lendiä, suuttuo, kaččuo, kuččuo, siirdiä, uidua, paista, suvaija.
0 nol’a 1 yksi 2 kaksi 3 kolme 4 nelli 5 viizi 6 kuuzi 7 seiččie 8 kaheksa 9 yheksä 10 kymmene 11 yksitostu 12 kaksitostu 13 kolmetostu 14 nellitostu 15 viizitostu 16 kuuzitostu 17 seiččietostu 18 kaheksatostu 19 yheksatostu 20 kaksikymmen 21 kaksikymmenyksi 30 kolmekymmen 40 nellikymmen 50 viizikymmen 60 kuuzikymmen 70 seiččiekymmen 80 kaheksakymmen 90 yheksakymmen 100 sada 200 kaksisadua 1000 tuhat 2000 kaksituhattu 10000 kymmenetuhattu 100000 sadatuhattu 200000 kaksisaduatuhattu 1 000 000 miljon 2 000 000 kaksi miljonua
1 + 1 = 2 yhteh ližätä yksi roihes kaksi 3 - 1 = 2 kolmes 2 x 2 = 4 kaksi kerrata kahtel roihes nelli 6 / 3 = 2 kuuzi jagua kolmele roihes kaksi
ezmäinargi - ezmässargen toinargi - tossargen kolmaspäivy - kolmanpiän nel’l’äspäivy - nellänpiän piätniččy - piätniččän
suovattu - suovattan pyhäpäivy - pyhänpiän
Mibo päivii on tänäpäi? Tänäpäi on kolmaspäivy. Mibo päivii on huomei? Huomei on nelläspäivy. Mibo päivii on huomenenjälles? Huomenenjälles on piätniččy. Mibo päivii oli egläi? Egläi oli toinargi. Mibo päivii oli enneglästy? Enneglästy oli enzimäinargi. Konzu sinä olet školas? Konzu sinä olet kois?
tänäpäi egläi enneglästy huomei huomenenjälles tuliel, nouziel nedälil mennyt vuon, mulloi Huondes - huondeksel päivy - päiväl ildu, ehty - illal, ehtäl yö - yöl päivy joga päiviä nedäli joga nedälii kuu joga kuudu vuozi joga vuottuPäivy, päiväine on kezäl pitkäine, talvel lyhyt. Joga päiväzel on oma nimi. Nedälin enzimäine päiväine on enzimäinargi, a sit on tulemas toinargi, jälles sidä tulou kolmaspäivy, ihan rinnal on nelläspäivy, a sit piäteniččy. Kyly lämmäh suovattan, piiruat pasta pyhänpiän. Seiččie päiviä yhtes, kai nedäline jällel jäi.
čuassu minuuttu sekundu Huondesčuaju (6.00 aigah) Huondesvero (huondesverokse oli pudro) (9. 00) Murgin, päivyvero - (13.00) (liharokku, lihua, kakkuu) Lounat - (16.00) (čuajuu piiruanke) Ildaine - (puaksuh kalua, ruahtuo maijonke) (19.00) Äijygo aigua on? Mil aigua sinä menet školah? Mil aigua sinä tulet školaspäi? Kui hätken sinä maguat? Kui hätken sinä syöt? Kui hätken sinä kävelet?
Midä sinä syöt? Minä syön kalua pudruo hernehty mandžoidu n’amuu ruahtuo Midä sinä juot? Minä juon čuajuu mehuu maiduo vetty vassua kofeidu limonuadua
SYVVÄ JUVVA syön syömmö juon juommo syöt syöttö juot juotto syöy syvväh juou juvvah
Pyhinpäivin meijän Maša-buabo pastau kaikenualastu piiruadu: šipainiekkua, pyöräkkyö, nižustu. Minä enimäl suvaičen buaban pastettuloi sulčinoi. Myö perehinneh istavummo stolah, syömmö buaban magieloi pastoksii da juommo samvuaras keitettyy čuajuu.
Sanele midä sinä syöt huondesverokse? Midä syöt murginan aigah? Midä syöt ildazekse? Mi se on tervehelline syömine? Mittuzii kazvoksii sinä suvaičet? Mittuzii suvaičet puunandimii? Sano, midä syöy: hiiri, lehmy, jänöi, kondii, čiučoi, kaži, koiru?
Vastua kyzymyksih. Mittumii kazviloi kazvoi kazvosmual? Midä pidi ruadua, gu kazvit kazvettas hyvin? Kunnebo pidäy kabrastua kazvit talvekse? Sanele, midä voibi varustua kapustukeris? Sanele, min värizii kazviloi kazvoi buaban kazvosmual?
Minun died’oi da buabo eletäh Kotkatjärves. Hyö ollah karjalazet, paistah vaiku karjalakse. Hyö eletäh omas suures kaksikerroksizes kois. Tämän taloin nosti minun Iivan-died’oi, häi on nerokas kirvesmies. Tänä kezän myö tuatan kel mualaimmo taloin. Seinät nygöi ollah valpahansinizet, a ikkunan pielizet valgiet. Died’oin taloi on ihan järvirannas. Ei loitton on pieni kyly, minä joga suovattua autoin died’oile lämmittiä kylyy. Died’oi toi halguo da viritesty, viritti tulen päččih, a minä kannoin vetty kattilah. Sit myö died’oinke kylvimmö kylyy. Kylys oli ylen magei löyly. Jälles uidelimmo yhtes kylläl järves, a baba sil keskie pastoi piiruat da vuotti meidy juomah čuajuu da syömäh piirualoi.
Vastua kyzymyksih. Mittuzes kyläs eletäh died’oi da buabo? Mittuzes talois hyö eletäh? Mittustu värii on nygöi heijän taloi? Midä myö died’oinke ruavoimmo joga suovattua? Sanele omas died’ois. Sanele kois libo fatieras, kuduas eletäh buabo da died’oiMuaman abuniekku
Minä olen Nast’a. Igiä minul on kymmene vuottu. Minä elän Kolatselläs. Meijän pereh ei ole suuri: muamo, tuatto, velli da minä. Myö elämmö omas kaksikerroksizes čomas kois järvirannas. Tämän koin nosti minun tuatto kymmene vuottu tagaperin. Joga suovattua myö muamanke ruokimmo pertilöi, niidy meile on nelli: suuri gorničču, magavoperti da kaksi lapsienpertii. Enzimäzikse myö puistammo hurstit, pyhkimmö lattiet, sit pyhkimmö joga kohtazes pölyt, äski sit pezemmö lattiet da panemmo järilleh hurstit. Kezäl tuommo kodih kukkumal’l’ah čomua peldokukkua, a talvel koivunvarbua.
Sellitä sananpolvi: Täs talois late ei muhahtai.Sulakuun allus muutui siä. Puaksumbi rubei pastamah päiväine, taivas oli korgei da sinine, pilvii ei nägynyh. Jo ruvettih čurčettamah ojazet, lumi rubei sulamah. Lehtenkandozet jo ruvettih turbenemah, a pajuzet kukkimah. Suures koisvuspäi kuului čoma kottarazen pajo. Sinne myö tuatanke panimmo. Se rodih mieldy myö kottarazien perehel. Net ruvettih sie elämäh da pajattamah meile omii čomii pajozii.
Terväh loppehes kezäloma. Tänä kezän minä täytin kaksitostu vuottu. Nygöi minä rubien jo opastumah viijendes luokas. Egläi myö muamanke olimmo ostoksil. Ostimmo minule kai školavehkehet. Enzikse ostimmo čoman ruskien školarepun, sit kymmene kodatetrattii da, päivikön, piirdimet, kirjuttimet, väripiirdimet, kumin, viivattimen. Vie muamo osti minule uvvet školasovat da jallačit. Nygöi minä mieli hyväl uuzis ruutis da uuzien školavehkehienke lähten školah, rubien opastumah vaiku viidozih.
Kusbo sinä olit egläi? OLLA Preezensu Imperfektu minä olen olin sinä olet olit häi on oli myö olemmo olimmo työ oletto olitto hyö ollah oldih
Olitgo sinä egläi kirjastos? Olin. En olluh
muzeis?
tsirkas?
uinduallikos?
kyläs?
jovel?
KÄVVÄ Preezensu Imperfektu kävyn kävyin kävyt kävyit kävyy kävyi kävymmö kävyimmö kävyttö kävyittö kävväh käydih Sellitä erot virkehis. Minä joga päiviä kävyn tiijustamah buabua. Egläi minä kävyin tiijustamah buabua. MENNÄ LÄHTIE TULLA
Karjalan meččäh tuli sygyzy. Siä on vilumbi. Puaksuh vihmuu, päiväine pastau harvah. Puulois lehtet muutettih värit. Koivun lehtet ollah keldazet, pihlajas ruskiet, huavan eriluaduzet. Vaiku pedäjät da kuuzet seizotah vihandat. Mualgi on čoma erivärine matto. Terväh talvi kattau kai omal valgiel hurstil, silduau järvet da jovet.
Karjalazet ainos rakendettih kodiloi jogi- libo järvirandah. Lapset kylis jo pienete maltetah pyydiä kalua. Hyö tietäh, kuduas kohtas puuttuu riäpöidy verkoh, kus hyvin näykkiy ahven. I gu haugi, suuri da viizas kala, puuttuu hyvin ustieh. Kol’a vellenke suvaijah kalastua aigazel huondeksel. Heile on veneh, verko, ongiruagat. Aijoi huondeksel vellekset otetah kai kalastusvehkehet da mennäh järvele. Hyö sovvetah keskijärvele, täl aigua kala sie näykkiy parembi. Vellekset suvaijah ongittua, hos toiči suahah ongiruagah kymmenäine kiiškoidu. Putin kalat: siijat, kuhat, havvit, ahvenet, lahnat, säynät puututah puaksumbi verkoh. Ilo on tuvva kodih täyzi kaššali kalua muamale da tuatale hyväkse mielekse, dai Mirrikaži lekuttau händiä vuottau tuomazii.
Meijän luokas on kaksikymmen viizi hengie. Kaksitostu neičukkastu da kolmetostu brihaččustu. Myö kaikin olemmo eriluaduzet. Pet’a da Vas’a ollah kaikkii korgiembat. An’a da Viika ollah kidžerpiät. Van’oi on pelvaspiä. Liizal on ylen čomat taivahankarvazet silmät, a Innal on sagiet mustat pitkät tukat. A Saša on kaikkii rohkiembi. Žen’a kaikkii parembi pagizou karjalakse, a Nast’a maltau hyvin laskie. Myö kaikin opastummo hyvin, olemmo ainos sovus, autammo toine tostu.