KARJALAN KIRJAKIELI

Nämä viizi vv. 2022–2026 ilmahpiässyttä kirjua šeikuijah karjalazien da karjalan kielen histourieda, stuatussua da kielen histourieda tuhanden vuuven, ga enimmyölleh 1900-luvun aigana da spekuliiruijah kielen hengissä pyzyndiä tästä edehpäigi. Kirjat ollah piästy ilmah pikkarazina painoksina, a tällä verkosivustolla niilöi voi lugie pdf-formuatassa. Kuvien luadu on kučistuksen täh huonombi migu kirjassa.

  1. Bubrihan yhtenäne karjalan kieli kanzi (jpg, 550 KB) libo kirja (pdf, 4.0 MB). Kirjan piädielo on v. 1937 ilmah piässyh Bubrihan kielioppi, tässä karjalaksi kiännetty da nygözen oigeinkirjutuksen mugah kirjutettu. Toine puoli on tällä karjalan kirjakielellä kirjutettuja tekstoja, nygözen oigeinkirjutuksen mugah translitteroittu.
  2. Ruamma urhakaldi, kanzi (jpg, 567 KB) libo kirja (pdf, 5.3 MB). Tämä kirja on enzimäzii, libo enzimäine, karjalankieline školakirja, luvendakirja. Tverin Karjalassa allettih karjalankieline opastus jo 1930-luvun allussa, samah aigah, konzu Karjalan tazavallan suomelaine hallindo oppi suomelastua karjalazii.
  3. SSSR:n historija, kanzi (jpg, 375 KB) libo kirja (pdf, 7.5 MB). Sen jälgeh, ku Karjalan tazavallan suomelaine hallindo oli likvidoitu, karjalazie lapsii ruvettih opastamah karjalaksi, kirillizilla kirjaimilla kirjutettuloista tekstoista. Tämä historijan opastundakirja oli yleisneuvostoliittolaine, Stalinan tarkastama.
  4. Karjalazil očkil, 2.ed., kanzi (jpg, 325 KB) libo kirja (pdf, 18 MB). Tämä kirja on tämän sivuston pidäjän opastundamatka ammuzis aijois 1900-luvun poliittizih kiännälmyksih da karjalazien kovah ozah.
  5. Karjalan kirjakieli 1931–1939, kanzi (jpg, 1.0 MB) libo kirja (pdf, 8.5 MB) libo pikkaraine sanasto (pdf, 182 KB) da Beljakovan luajittu sanasto (pdf, 169 KB) da Nimengi mugah jälgimäine kirja ezittelöy karjalan kielen opastundamaterjualoi pitkin 1930-luguu. Tverinkarjalazet pionierat pandih alguh kirjakielen luajinda. Vuozikymmenen loppupuolella Karjalassa karjalankielen opastus sai enämbi resursua da kieli sai virrallizen stuatusan, kirillizellä kirjaimikolla. Kieliruadajatgi suadih kogie poliittizen terroran nouzun da kielen virralline stuatussu katkei talvivoinah, muga ruttoh kui se oli alganut. Luonnontiijollizien školakirjoin kiännöksis nägyy, ku kiändäi libo ei maltanut aziedu libo kieldy.
Liziä lugiettavua 1930-luvun kirjakielel täs linkis.