LUGU 3

ASTEVAIHTELU

luja asteheikko asteezimerkit
kkklaukku-laukat, ukko-ukot
pppškuappu-škuapat, pappi-papit
ttttytär-tyttäret, tyttö-tytöt
čččočču-očat, meččy-mečät
sssvuassu-vuasat, kassu-kasat
šššbošši-bošit, šušši-šušit
gvjogi-jovet, sugu-suvut
gjpoigu-poijat, aigu-aijat
g-gi-m-it, lagi-lait
dvruado-ruavot, mado-mavot
djaidu-aijat,laidu-laijat
d-kodi-koit
bvkorbi-korvet, luba-luvat
ldllsildu-sillat, ildu-illat
lgllvelgu-vellat, jälgi-jället
ndnnkando-kannot, händy-hännät
rdrrpardu-parrat, virdu-virrat
rgrrkurgi-kurret, särgi-särrit
mbmmlambi-lammet, rambu-rammat

Harjoitus 1

Vastua kyzymyksih
Kusbo tyttö on ? Laukku.
Kus kuppi on ? Škuappu.
Kus hukku eläy? Meččy.
Kus pappi ruadau? Kirikkö.
Kus avaimet ollah? Vakku.
Kus pada on? Päčči.
Kus pučči on? Aittu.
Kus kartohkat ollah? Kuoppu.
Kačo harjoitus tiedokonehel

NOMINATIIVU

yksikön nominatiivu = sanakirjumuodo (ezim. kengy, avain, lapsi)
monikon nominatiivan piäteh on –t (ezim. kengät, avaimet, lapset)

Ken? Mi? Ket? Mit?
Briha – briha-t
kala – kala-t
ikkun – ikkuna-t
pöly – pöly-t
loukko – louko-t
opastai – opastaja-t
late – lattie-t
sieni – siene-t
kyzymys – kyzymykse-t
avain – avaime-t
kirjaine – kirjaze-t
veneh – venehe-t
joučen – jouččene-t
avain – avaime-t

Harjoitus 2

Pane sanat monikon nominatiivah.
Alaine, čomaine, sinine, linduine, kuldaine, hobjaine, pal’l’aine, pakkaine, algusyömine, pereh, herneh, kimaleh, ahven, kämmen, vemmel, pien(n)ar, pyhkin, piirdin, kirjutin, kirjain, viivatin, syväin, kiinitin,
ukko, reppu, počči, tyttö, soitto, päčči, vago, sugu, liga, mägi, regi, ruado, maido, kodi, pada, abu, taba, peldo, randu, pardu, märgy, kukku, seppy, kuoppu, kottu, peitto, soitto, očču, pučči, vačču, bošši, poigu, redu, raudu, laudu, kaidu, kodi, nälgy, kerdu.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 3

Luve da kiännä virkehet. Eroita yksikön da monikon nominatiivu. Pane yksikön virkehet monikkoh, a monikon – yksikköh.
Hirvet eletäh mečäs.
Tytöt ollah kois.
Brihačču maltau karjalakse.
Vahnembat paistah karjalakse.
Mies ruadau pellol.
Lapsi jo pagizou.
Koirat haukutah kogo yön.
Opastujat kirjutetah saneluu.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 4

Pane monikkoh.
Malli: Tyttö on laukas. – Tytöt ollah laukas.
Brihačču on školas.
Naine on ruavos.
Mies on järvel.
Lapsi on pihal.
Yliopastui on yliopistos.
Buabo on kois.
Died’oi on eläkkehel.
Lapsi on päivykois.
Tuatto on mečäs.
Bunukku on niityl.
Kukku on ikkunal.
Lippu on kormanis.
Veneh on rannal.
Siä on räkki.
Kottu on ligahine.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 5

Muuta virkehet monikkoh.
Malli: Lapsi on pieni. – Lapset ollah pienet.
Järvi on syvä.
Meččy on sagei.
Siä on vilu.
Brihačču on korgeikazvoine.
Naine on hyväsanaine.
Počči on lihavu.
Mies on sangei.
Pereh on suuri.
Pučči on täyzi.
Kirjutin on uuzi.
Paikku on vahnu.
Laukku on tyhjy.
Ildaine on valmis.
Kezä on vilu.
Sygyzy on vihmažu.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 6

Muuta virkehet yksikköh.
Malli: Linnut lennetäh suveh. – Lindu lendäy suveh.
Brihačut eletäh yhteiskois.
Miehet ruatah bol’ničas.
Buabat ollah eläkkehel.
Koit ollah uvvet.
Päivät talvel ollah lyhyöt.
Alazet ollah sinizet.
Pakkazet ollah kovat.
Ahvenet ollah suuret.
Tytöt ollah čomat.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 7

Luaji mallin mugah.
Malli: Minä lähten pihale. – Myö lähtemmö pihale.
Sinä olet kois.
Häi opastuu yliopistos.
Minä elän suures puuhizes kois.
Sinä ellendät suomekse.
Häi pagizou karjalakse.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Demonstratiivupronominat

Tämä pertiNämmä pertit
Se kodiNet koit
Neče tieNenne tiet
Tai puu Nuat puut

Interrogatiivupronominat

Ken tämä on? Ket nämmä ollah?
Mi tämä on?Mit nämmä ollah?
Mittuine järvi on? Mittuzet järvet ollah?

(Mittumat=Mittuzet)

Harjoitus 8

Luve da kiännä. Luaji omat virkehet nämmien mugah.
Kaži on lattiel. Pieni kaži on lattiel.
Kažit ollah lattiel. Pienet kažit ollah lattiel.

Tämä pieni kaži on lattiel.
Nämmä pienet kažit ollah lattiel.

Tai pieni kaži on lattiel.
Nuat pienet kažit ollah lattiel.

ahtas – ahtaha-t
kaglus – kaglukse-t
pastos – pastokse-t
late – lattie-t
libei – libie-t

Harjoitus 9

Muuta virkehet luvus.
Malli: Tämä tie on libei. – Nämä tiet ollah libiet.
Tämä aste on raudaine.
Se lapsi on itkučču.
Tämä brihačču on paha.
Tämä soba on reduhine.
Se paidu on čoma.
Neče järvi on kalakas.
Tai meččy on muarjakas.
Se paidu on ahtas.
Taivas on puhtas.
Kačo harjoitus tiedokonehel

GENETIIVU

Genetiivan piäteh on -n Kenen? Min?

minäminunminun auto
sinäsinunsinun kirjutin
häi hänenhänen sanakirju
myömeijänmeijän kodi
työteijänteijän lapsi
hyöheijänheijän muamo
tuattotuata-ntuatan kirves
muamomuama-nmuaman pajo
poigupoija-n poijan kuva
tytär tyttäre-ntyttären tytti
mies miehe-nmiehen ruado
nainenaize-nnaizen lehmy
perehperehe-nperehen perindö
MakarovMakarova-nMakarovan sanakniigu
PetroskoiPetroskoi-nPetroskoin yliopisto
KarjalKarjala-nKarjalan tazavaldu

tämä suuri puhtas järvi tämän suuren puhtahan järven nimi
se uuzi veneh sen uvven venehen ižändy
neče magei piirai nečen magien piiruan duuhu

Harjoitus 10

Avua salbavomerkit. Tämä kodi on (työ).
Ollago nämmä sukset (sinä)?
Ei, net ollah (häi).
(Minä) sizär ruadau bol’ničas.
(Myö) joukos on 12 opastujua.
(Hyö) pagin oli ylen mieldykiinittäi.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 11


Luaji mallin mugah. Malli: Tämä on (velli) kniigu. – Tämä on vellen kniigu.
Tämä on (škuappu) uksi.
Tämä on (sizär) kirjutin.
Tämä on (koiru) händy.
Tämä on (perti) seiny.
Tämä on (puu) lehti.
Tämä on (uksi) kiägy.
Tämä on (mies) auto.
Tämä on (tyttö) pajo.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 12

Muuta virkehet mallin mugah.
Malli: Petroskoi on Karjalas. – Petroskoi on Karjalan piälinnu.
Helsinki on Suomes.
Moskovu on Ven’al.
Minsk on Valgo-Ven’al.
Kijev on Ukrainas.
Oslo on Norjas.
Tukholmu on Ruočis.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 13

Vastua kyzymyksih. Vastates käytä salbavo-merkilöis olijoi sanoi.
Malli: Kenen tämä paikku on? (muamo) – Se on muaman.
Kenen tämä hattu on? (tuatto)
Kenen tämä reppu on? (velli)
Kenen tämä pluat’t’u on? (minun sizär)
Kenen tämä auto on? (meijän pereh)
Kenen tämä sukku on? (se brihačču)
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 14

Luaji mallin mugah.
Malli: minun muamo – meijän muamat
sinun tuatto, hänen buabo, sinun värikuva, minun päivikkö, hänen boba.

Harjoitus 15

Luve, kiännä, ozuta sanat genetiivas. Tyttö pani piäle muaman pluat’an.
Puun lehtet jo ruvettih pakkumah muale.
Mečäs lövvimmö kondien pezän.
Linduloin laulut kuuluttih ehtässäh.
Älä kuundele meijän paginoi.
Tämän koin pertit ollah suuret.
Linnan koit ollah korgiet.

Lugusanat

1yksi
2kaksi
3kolme
4nelli
5viizi
6kuuzi
7seiččie
8kaheksa
9yheksä
10kymmene
11yksitostu
17seiččietostu
20kaksikymmen
21kaksikymmen yksi
30kolmekymmen
100sada
200kaksisadua
201kaksisadua yksi
211kaksisadua yksitostu
1000 tuhat
2000 kaksituhattu
1 000 000miljon
2 000 000 kaksimiljonua

Harjoitus 16

Luaji mallin mugah
Malli: Kyökin Johor 54-39-58. Mittuine on Kyökin Johoran telefonan noumer? – Kyökin Johoran telefonan noumer on 54-39-58.
Deššuizen Outti72-52-31
Makoin In’a33-64-36
Ivanovan Anni82-15-49
Malapin Kat’a69-23-87
Gliimoin Ol’a26-34-69
Trošin On’a78-16-58
Huroizen Peša34-52-86
Gagarinan Iivan91-22-37
Gavroin Sen’a77-10-44
Čiikoin Ort’oi75-36-31

Harjoitus 17

Laske.
On kolme bobua: boba A, boba B da boba Č. Yksi boba on pitky, toine on pehmei, kolmas on pieni. Yksi boba on minun, toine on Mašan, kolmas on Fed’an. A-bovan väri on sinine. B-bobaine on kondii. Boba Č on pieni. Mašan boba on elätti. Pienen bovan väri on ruskei. Maksankarvaine boba ei ole minun. Fed’an boba ei ole pehmei. Mašan boba ei ole hyppynuoru. Ruskei boba on mašinaine. Brihačun boba ei ole pitky. 1. Kenen boba A on?
2. Kenen boba B on?
3. Kenen boba Č on?
1. Mi boba A on?
2. Mi boba B on?
3. Mi boba Č on?
1. Mittuine A-boba on?
2. Mittuine B-boba on?
3. Mittuine Č-boba on?
1. Minvärine boba A on?
2. Minvärine boba B on?
3. Minvärine boba Č on?

Harjoitus 18

Keksi virkehet sanayhtymienke
kylän agju
vellen ruado
meijän elos
joven randu
lapsen mieli
heijän taloi
mečän reunu
rahvahan pajo
minun opastundu
linnun siibi
puun lehti
luvendon algu
koiran händy
koivun oksu
kižan loppu
kažin käbäl
meren pohju
kirjan oza

Harjoitus 19

Avua salbavomerkit.
1. Myö elämmö (kylä) _____________________ agjal.
2. (Hyö) _________ kodi seizou (tie) _________vieres.
3. Se on (minä) _________________________ reppu.
4. (Paidu) ___________________hiemuat ollah lyhyöt.
5. (Lašku) ________________ ruado on päčil virumine.
6. (Kodi)____________________ ikkunat oldih salvas.
7. (Kukku) _________________ teräzet ollah keldazet.
8. (Kaži) ___________________ käbälät ollah sangiet.
9. (Seiny) ____________________ tagan kuului hälyy.
10. (Pedäi)_____________________ oksat ollah turbiet.
11. (Perti) ______________________ čupus oli toppua.
12. (Ruado) ______________ jälles häi kerras tuli kodih.
13. (Kodvaine) ___________________ peräs ajoi iäres.
14. (Päivy) ________________________ aloh on aigua.
15. (Andilas) ________________ pluat’t’u oli jo valmis.
16. (Yliopisto) ____________________ vieres on puisto.
17. Ukses kuului (koiru) _________________ haukundu.
18. (Kuu) ______________ peräs lopemmo opastundan.
19. (Perindö) ___________ säilyttämine on tärgei ruado.
20. Myös piäh tuldih (tuatto) _________________ sanat.
21. Tämä on (muamo) _____________________ paikku.
22. Etgo nähnyh (velli) _________________ avaimii?
23. (Buabo) ___________________ elos ei olluh kebjei.
24. (Sizär) _____________________ pereh ei ole suuri.
25. Vunukku pani jalgah (died’oi) _________ kuatančat.
26. (Lapsi) __________________ bovat ollah erivärizet.
Kačo harjoitus tiedokonehel

muamo – muama-n
buabo – buaba-n
tuatto – tuata-n
diädö – diädä-n

kuva036.jpg

Harjoitus 20

Luve da kiännä.
Minä kačon valokuvua. Se on luajittu ammui. Valokuvas on minun pereh. Keskel seizotah buabo da died’oi. Buaban nimi on Marpu. Hänel on 74 vuottu. Heijän vieres – tuatto da muamo, tagan – myö vellen kel. Lattiel viruu meijän koiru. Valokuvas ei nävy meijän čikkuo – silloi häi oli ajeluksis. Sanelen omas perehes. Buabo da died’oi eletäh Heččulan kyläs. Hyö jo ollah eläkkehel. Myö – muamo, tuatto, velli da minä – elämmö linnas. Myö elämmo Petroskois. Muamo on nuorembi tuattua. Velli on vahnembi minuu, sendäh sanon händy veikikse. Myö mollei opastummo yliopistos, vaigu eri tiedokunnil. Meijän sizär (čidži) on jo miehel da eläy eriže meis. Hänel jo on kaksi lastu – tytär da poigu. Muamo ruadau suomen kielen opastajannu, tuatto – inženierannu. Meijän muamo on ylen čoma, pagizii da kirkei, tuatto – vagavu da vähäsanaine. Myö vellen kel olemmo tuattahes, čidži – muamahes. Meijän pereh on ylen sovukas.

Sanasto: muamo, tuatto, buabo, died’oi, lapsi, poigu, tytär, vunukku, sizär, velli, čidži (čikko), veikki, tyttö, brihačču, pereh, olla miehel

Harjoitus 21

Kiännä karjalakse.
Карельский язык – это мой родной язык. Москва столица России. Бабушкин дом старый. Моя сестра учится в школе. Наш дедушка живет в деревне. Это гармонь моего отца. Чей это кошелек? Семья Ивана очень большая. Я преподаватель шведского языка. Глаза его брата большие и синие. Ваша семья бедная. Маленький дом вашей семьи очень красивый. Дверь этого дома черная.

Karjalan kieli on minun äidinkieleni. Moskova on Venäjän pääkaupunki. Mummon koti on vanha. Sisareni käy koulua. Isoisämme elää kylässä. Tämä hanuri on isäni. Kenen on tämä rahakukkaro? Ivanin perhe on hyvin suuri. Olen ruotsin kielen opettaja. Hänen veljensä silmät ovat suuret ja siniset. Teidän perheenne on köyhä. Teidän perheenne pieni koti on hyvin kaunis. Tämän talon ovi on musta.

Harjoitus 22

Luve da kiännä virkehet.
Minulleni ičel vie pädöy tämä vehkeh.
Egläi ostin ičelleni uvven repun.
Sano buaballes tervehytty.
Olen monen kerdua sanonuh sinulles, ga et kuundele.
Hänen muamah on äijiä nuorembi tuattuadah.
Heijän poigah on ylen pahatabaine.

Genetiivu + postpozitat

Lattien al on luandal.
Vihman jälles roih siendy.
Kodi seizou mečän luo.
Kyly on järven rinnal.
Peittyö puun tuakse.
Sinun periä en ehtinyh luvendole.
Muamo pagizou buaban kel.

Harjoitus 23

Luaji mallin mugah:
Malli: tagan – olla koin tagan, mennä koin tuakse
meččy, peldo, aidu, mustopačas, sangei puu

Harjoitus 24

Sano ken istuu sinun rinnal, hurual puolel, oigiel puolel, ies, tagan

Musta! Komitatiivu –nke

Kenenke? Minke?
Minun kel = minunke
sinun kel = sinunke
heijän kel = heijänke
omien kel = omienke
tuatan kel = tuatanke

Harjoitus 25

Luaji mallin mugah. Malli: Miehel on koiru. – Mies on pihas koiranke.
Tytöl on kaži. Naizel on tytär. Buabal on bunukku. Miehel on poigu. Vellel on ystävy. Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 26

Vastua kyzymyksih:
Mittuine teijän pereh on?
Ongo se suuri vai pieni?
Äijygo hengie teijän perehes on?
Kedä on perehes?
Kus työ elättö?
Ongo sinul sizär? velli?
Kui kučutah sinun muamua, tuattua, sizärdy, vellie?
Kus ruatah sinun muamo da tuatto?
Kus opastuu (ruadau) sinun velli (sizär)?
Ongo sinul buabo da died’oi?
Kui heidy kučutah?
Kus hyö eletäh?
Ollahgo hyö eläkkehel?

Hyvittely

Harjoitus 27

Luve da kiännä hyvittelyt.
Tuatale:
Armas tuatto! Kogo pereh hyvittelöy sinuu Miehienpäivänke da toivottau lujua tervehytty, hyviä tulostu da lykkyy kaikes.

Muamale
Armas muamo! Hyvittelen sinuu Naizienpäivänke. Toivotan sinulles ozua, tervehytty, menestysty da kaikkie hyviä.

Buabale
Armas buabo! Tahton hyvitellä sinuu Nimipäivänke da toivottua pitkiä igiä, parandustu, hyvii bunukkoi.

Vellele
Armas velli! Hyvittelen sinuu Roindupäivänke. Ole hyväntahtoi da pehmeisydämelline, rohkei da viizas. Tervehytty da ozua sinulles ijäkse!

Harjoitus 28

Äijygo vuottu?
Äijygo vuottu (igiä) sinul on? – Minul on 17 (seiččietostu) vuottu. Igiä minul on 17 vuottu.
Min igähine (vuodehine) sinä olet? – Olen 17-vuodehine (igähine).
Äijygo vuottu sinun muamal on?
Min igähine sinun tuatto on?
Äijygo igiä sinun sizärel (vellel) on?
Min igähine sinun buabo on?
Min vuodehine sinun died’oi on?

Harjoitus 29

Luve da kiännä tekstu. Luaji kyzymykset tekstua myö.
Myö elämmö Petroskois. Minun pereh on pieni. Perehes on kolme hengie: muamo, tuatto da minä. Minä opastun Petroskoin valdivonyliopistos enzimäzel vuozikursal. Minä opastun karjalan kielen livvin murrehtu da suomen kieldy. Minä olen madal kazvol. Minul on pitkät valgiet tukat da vihandat silmät. Minul on hoikat huulet. Minun muaman nimi on Tat’t’an. Häi on 53-vuodehine. Minun muamo on madal kazvol. Hänel on lyhyöt valgiet kidžerät tukat, pienet vihandat silmät da hoikat huulet. Muamo on čoma, iložu, ylen kirkei da ruadai. Häi ei istu joute. Minun muamo ruadau bol’ničas. Häi on lapsien liägärinny. Minun tuatan nimi on Miša. Häi on kahtu vuottu nuorembi muamua. Häi on 51-vuodehine. Häi on nerokas sähkömies. Minun tuatto on korgei kazvol da laihu. Hänel on lyhyöt mustat tukat. Hänel on sinizet silmät da suuri nenä. Tuatto on hyväntahtoi, sananpidäi da rehelline mies. Vie minul on sizär. Hänen nimi on Natoi. Häi on 31-vuodehine. Häi on komei da näbei naine. Hänel on oma pereh. Hänel on pieni tytär. Tyttären nimi on Ol’a. Häi on 5-vuodehine. Ol’a on ilontuoju neičykky, häi kävyy päivykodih. Meijän pereh on ylen sovukas.

Ristikanzan taba

Sanasto: hyvätabaine, pahatabaine, olla tabavuksis, hyväntahtoine, vihažu, olla hyväs mieles, olla pahas mieles, hyväsydämelline, terävykieline, pehmeisydämelline, suutučču, ruadai, lašku, kirkei, itkučču, rohkei, varačču, iložu, igävöiččii, julgei, pagizii;
suuttuo, ihastuo, itkie, igävöijä, nagrua.

Harjoitus 30

Luve, kiännä, luaji kerdomus kenentah tavas
Ristikanzan taba
Jogahizel on oma taba. Puaksuh yhtes perehesgi on eritabastu ristikanzua. Ezimerkikse, minun muamo on ylen pagizii, hyväsydämelline da iložu. Tuatto händy vastah on umbisuu da vagavu. Vahnembi velli on ičensuvaiččii da julgei, ga yksikai suvaičen händy – oma on. Sižär on muamahes – pehmeisydämelline da hyvätabaine. Mittuine minä olen? Kudaigi heis vois sanella.

Harjoitus 31

Luaji mallin mugah.
Malli: Tämä tyttö on Liiza. (hyvä) – Mittuine Liiza on? – Häi on hyvä tyttö.
Tämä tyttö on Maša. (čoma)
Tai brihačču on Miša. (toračču)
Se naine on Lena. (hyväntahtoine)
Neče mies on Aleksandr. (pagizii)

Harjoitus 32

Luve Tolstoin tarin. Vastua kyzymyksih.
Opastunnuh poigu
Tuli poigu linnaspäi tuatan luo hieruh. Tuatto sanoi:
– Nygöi on heinargi, ota haravat, läkkä avvutat minuu.
A poigu ei tahtonuh ruadua, häi sanougi:
– Minä opastuin tiedoloi, kai mužikan sanat unohtin: mi se on – haravu?
Vaigu häi lähti astumah pihua myöte, polgi haravale, se i tuigai händy oččah. Sit vaste häi mustoitti, mi on haravu, tartui oččah da sanou:
– Mi urualoi täh haravan lykkäi!
(L.Tolstoidu myöte)

1. Midä sinä voizit sanuo täh “opastunnuoh” poigah näh?
2. Mittuine sinun mieles on tämän brihan taba?

Ristikanzan ulgonägö

Sanasto: Rungu, piä, kaglu, olgupiä, rynnäs, vačču, selgy, käzi, kynäbrys, kämmen, sormi, jalgu, varvas; Očču, kulmat, ripsit, silmät, korvat, nenä, šokku, suu, hambahat, kieli, huulet, leugu.

Hänel on...
...sinizet, harmuat, vihandat, suuret, čomat, kirkahat silmät
...pitkät, lyhyöt, valgiet, mustat, ruskiet, harmuat, kidžerät tukat
...leviet olgupiät, levei očču, suuri vačču, pitkät käit, pitkät jallat
...suuri nenä, pienet korvat, mustat kulmat, pitkät ripsit

Häi on korgei / madal kazvol
...sangei / laihu
...nuori /vahnu
...čoma, näbei /tuhmu

Häi on tuattahes. Häi tuattah koskehes.
Häi on muamahes. Häi muamah koskehes.

Harjoitus 33

Luaji mallin mugah.
Malli: Häi on pitkytukkaine. – Hänel on pitkät tukat.
Häi on lyhyttukkaine.
Häi on mustutukkaine.
Häi on sinisilmäine.
Häi on mustusilmäine.
Häi on suurisilmäine.
Häi on pelvaspiä, valgeipiä.
Häi on ruskeipiä.
Häi on harmaipiä.
Häi on kidžerpiä, kiharpiä.

Harjoitus 34

Muuta virkehet mallin mugah.
Malli: Tuatan tukat ollah mustat. – Tuatal on mustat tukat.
Minun tukat ollah valgiet.
Muaman tukat ollah lyhyöt.
Sizären tukat ollah pitkät.
Died’oin tukat ollah harmuat.
Vellen tukat ollah kidžerät.

Harjoitus 35

Avua salbavomerkit.
(Minä) on velli. (Sinä) on sizär. (Häi) on oma kodi. (Myö) on puuhine veneh. (Hyö) on kaksi lastu. (Työ) on uuzi auto.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 36

Arvua arbaitukset.
Kaksi čikkostu rinnakkai eletäh: toine tostu ei nähtä.
Kaksi purjehtu rinnakkai ijän kulgietah, a toine tostu ei nähtä.
Yksi suari, viizi niemie.
Yksi kožino, kaksi yöpuudu, joga puul kuuzitostu kanua.

Harjoitus 37

Sellitä midä sanondat merkitäh da käytä niidy virkehis.
Loukkopiä
Kebjei käzi
Kuldazet käit
Pitkät kynnet
Terävy kieli